Stanowisko UNICEF Polska
Z dużym rozczarowaniem przyjęliśmy informację o zawetowaniu przez Prezydenta RP nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym. Z perspektywy UNICEF Polska najważniejsze są praktyczne konsekwencje dla dzieci i młodzieży z obszarów najbardziej narażonych wykluczeniem transportowym.
Wielu młodych ludzi w Polsce z uwagi na wykluczenie transportowe ma ograniczony dostęp do edukacji, opieki zdrowotnej, zajęć dodatkowych, sportu, kultury czy możliwości budowania relacji z rówieśnikami.
Badanie UNICEF Polska przeprowadzone we współpracy z IBRiS pokazuje, że 14% dzieci i młodzieży w Polsce jest bezpośrednio zagrożonych wykluczeniem transportowym, a w niektórych powiatach peryferyjnych odsetek ten sięga 26%. Aż 30% młodych ludzi w wieku 12-19 lat uważa dostęp do komunikacji publicznej w swoim miejscu zamieszkania za poważny problem.
Konsekwencje są poważne. 44% uczniów szkół ponadpodstawowych bierze dostępność transportu pod uwagę przy wyborze szkoły jako kluczowy warunek, a co piąty wybiera szkołę mniej atrakcyjną pod względem edukacyjnym wyłącznie z powodu braku dogodnego dojazdu. Wśród dzieci i młodzieży dotkniętych wykluczeniem transportowym 66% nie mogło z powodu braku transportu uczestniczyć w spotkaniu z rówieśnikami. Problem ogranicza więc nie tylko możliwości edukacyjne, ale również rozwój społeczny, samodzielność i dobrostan psychiczny młodych ludzi.
Nowelizacja ustawy zawierała rozwiązania odpowiadające na część z problemów wskazanych przez UNICEF Polska w naszych rekomendacjach m.in. minimalny standard połączeń, cyfrowe rozkłady jazdy czy koordynację transportu.
Zawetowanie ustawy oznacza, że rozwiązania te nie zostaną wdrożone w planowanym kształcie, a szansa na systemowe ograniczenie wykluczenia transportowego dzieci odsuwa się w czasie. Tymczasem dla młodego człowieka czas ma szczególne znaczenie. Kolejne lata bez odpowiedniego połączenia mogą oznaczać rezygnację z wybranej szkoły, zajęć rozwijających zainteresowania, wizyty u specjalisty czy możliwości regularnego spotykania się z rówieśnikami.
Dlatego UNICEF Polska podtrzymuje swój apel o pilne wypracowanie rozwiązań systemowych, które zapewnią dzieciom i młodzieży równy dostęp do transportu publicznego, niezależnie od miejsca zamieszkania.
Mamy nadzieję, że prace nad takimi rozwiązaniami będą kontynuowane i możliwie szybko doprowadzą do zmian odpowiadających na potrzeby dzieci i ich rodzin. UNICEF Polska pozostaje gotowy do współpracy ze wszystkimi instytucjami zaangażowanymi w ten proces.